Όλα ξεκίνησαν το 1978 στο Bourn Hall της Αγγλίας όπου πραγματοποιήθηκε η γέννηση του πρώτου παιδιού με εξωσωματική γονιμοποίηση, από τους Patrick Steptoe και Robert Edwards, δίνοντας ελπίδες σε εκατομμύρια ζευγάρια σε ολόκληρο τον κόσμο. Σχεδόν 40 χρόνια μετά, η διάγνωση του προβλήματος της υπογονιμότητας, η εξέλιξη της μεθόδου της εξωσωματικής γονιμοποίησης και η βελτίωση των αποτελεσμάτων της, σε συνδυασμό με την εξέλιξη της κοινωνίας που άρχισε σταδιακά να την αποδέχεται, οδήγησαν στην ευρεία διάδοσή της.
Πιο συγκεκριμένα, η εξωσωματική γονιμοποίηση είναι η εργαστηριακή, η εκτός δηλαδή του ανθρώπινου σώματος, γονιμοποίηση ενός ώριμου ωαρίου από ένα σπερματοζωάριο, με σκοπό τη δημιουργία ενός γονιμοποιημένου ωαρίου ή ζυγώτη. Η μέθοδος έχει αποδειχθεί εξαιρετικά αποτελεσματική, συμβάλλοντας να έρθουν στον κόσμο χιλιάδες υγιέστατα παιδιά.
Η εξωσωματική γονιμοποίηση ενδείκνυται όταν υπάρχουν:
- Κατεστραμμένες ή αποφραγμένες σάλπιγγες στη γυναίκα
- Διαταραχές στην ωοθυλακιορρηξία της γυναίκας
- Ενδομητρίωση, από την οποία μπορεί να πάσχει η γυναίκα
- Προβλήματα στο σπέρμα του άνδρα (μικρός αριθμός σπερματοζωαρίων, χαμηλή κινητικότητα σπερματοζωαρίων και αυξημένο ποσοστό μορφολογικών ανωμαλιών)
- Ανοσολογικοί παράγοντες σχετικοί με το ενδομήτριο και το σπέρμα
- Προχωρημένη αναπαραγωγική ηλικία
- Περιπτώσεις ανεξήγητης υπογονιμότητας, όπου παρά το διεξοδικό έλεγχο τόσο στον άνδρα όσο και στη γυναίκα, δεν έχει εντοπισθεί η αιτία της υπογονιμότητας.
H Διαδικασία
- Μετά τον πλήρη κλινικό και εργαστηριακό έλεγχο του ζευγαριού που αποφάσισε να προβεί σε εξωσωματική γονιμοποίηση, ακολουθείται το πρωτόκολλο διέγερσης των ωοθηκών που θεωρείται πιο ενδεδειγμένο σύμφωνα με την ηλικία, το ορμονικό προφίλ ή τα αποτελέσματα από τις τυχόν προηγούμενες διεγέρσεις της συντρόφου. Κατόπιν, συνταγογραφούνται τα φάρμακα.
- Τα σχήματα διέγερσης των ωοθηκών διακρίνονται αδρά σε Long και Short, με χορήγηση κάποιου GnRH αναλόγου και σε σχήματα με χορήγηση ανταγωνιστή της LH.
Τα στάδια της εξωσωματικής
- Διέγερση ωοθηκών
- Συμφωνείται η ημέρα έναρξης της θεραπείας, το είδος και η δοσολογία των φαρμάκων που θα χρησιμοποιηθούν καθώς και η ημέρα επανεξέτασης. Σε κάθε εξέταση γίνεται μέτρηση της ορμόνης οιστραδιόλης και υπερηχογραφικός έλεγχος του πάχους του ενδομητρίου, καθώς επίσης και του αριθμού και της διαμέτρου των ωοθυλακίων που αναπτύσσονται στις ωοθήκες. Από αυτά τα αποτελέσματα, κρίνεται και η συνέχεια της θεραπείας. Κατά μέσο όρο, οι γυναίκες εξετάζονται 3 – 5 φορές κατά τη διάρκεια ενός προγράμματος εξωσωματικής, μέχρι και την ωοληψία. Η διέγερση των ωοθηκών διαρκεί περίπου 9 με 12 ημέρες
- Ωοληψία
- Τα ωάρια λαμβάνονται με διακολπική παρακέντηση, με τη χρήση ειδικής βελόνας υπό υπερηχογραφική παρακολούθηση. Παρέχεται ελαφρά αναισθησία. Λίγο μετά το τέλος της ωοληψίας, η γυναίκα μπορεί να επιστρέψει στο σπίτι της.
- Γονιμοποίηση
- Τα ωάρια που ελήφθησαν από τη γυναίκα μαζί με τα σπερματοζωάρια του άνδρα και μετά από κατάλληλη επεξεργασία, τοποθετούνται μαζί σε ειδικά καλλιεργητικά υλικά και επωάζονται για 24 ώρες. Την επομένη της ωοληψίας, διαπιστώνεται ο αριθμός των γονιμοποιημένων ωαρίων.
- Εμβρυομεταφορά
- Πρόκειται για μία απλή, ανώδυνη διαδικασία. 2, 3 ή 5 ημέρες μετά την ωοληψία. Τα έμβρυα μεταφέρονται, με τη βοήθεια ενός πολύ λεπτού καθετήρα, στην κοιλότητα της μήτρας, διαδικασία η οποία δεν απαιτεί αναισθησία. Το τεστ κύησης με τη μέτρηση της β-χοριακής γοναδοτροπίνης (b-HCG), γίνεται 14 ημέρες μετά την ωοληψία.
- Κρυοσυντήρηση εμβρύων
- Τα έμβρυα καλής ποιότητας που δεν χρησιμοποιήθηκαν, κρυοσυντηρούνται σε υγρό άζωτο (-196 ºC), προκειμένου να χρησιμοποιηθούν, αν χρειαστεί, σε επόμενο κύκλο.